SharePoint

Choroby skóry

Data ostatniej modyfikacji: 2016-02-10 19:59 autor ostatniej modyfikacji: Bartłomiej Benc

Kontaktowe zapalenie skóry
Synonimy: wyprysk kontaktowy
Definicja: Zmiany w obrębie skóry i/lub błon śluzowych wywołane zewnątrzpochodnymi czynnikami drażniącymi lub alergizującymi
Częstość występowania: 8 przypadków na 1000 mieszkańców na rok 
Częstość występowania w zależności od płci: częściej chorują kobiety

  1. Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry
    Synonimy: alergiczny wyprysk kontaktowy

    Definicja: polimorficzne (rumień, obrzęk, pęcherzyki, nadżerki, strupki, złuszczanie, przebarwienia), swędzące, powierzchowne zmiany zapalne skóry powstające w wyniku kontaktu z czynnikami uczulającymi (haptenami) pochodzenia chemicznego o niskim ciężarze cząsteczkowym (poniżej 500 daltonów), ustępujące bez trwałych uszkodzeń skóry.

    Występowanie: 10% populacji generalnej UE

    Częstość występowania w zależności od płci: częściej u kobiet 

    Patomechanizm: odmiana wyprysku inicjowana przez swoistą reakcję immunologiczną na związki chemiczne związane z białkami endogennymi. Choroba występuje u osób z uprzednio nabytą alergią kontaktową na skutek ponownej ekspozycji na uczulający czynnik.

    Podział:

    Ostre – obecność zmian rumieniowych i objawów wysiękowych pojawiających się po 24-48 godzinach po kontakcie z czynnikiem przyczynowym. Silny świąd.

    Przewlekłe – kolejna faza zapalenia ostrego lub zapalenie powstające bez fazy ostrej lub na podłożu kontaktowego zapalenia z podrażnienia. Charakterystyczne są zmiany rumieniowe i objawy zliszajowacenia skóry, zwykle intensywny świąd. Przebieg przewlekły i nawrotowy.

    Przyczyny: uczulenie na metale, związki chemiczne wchodzące w skład gumy, tworzywa sztuczne, konserwanty, formaldehyd, środki zapachowe, barwniki.

    Diagnostyka: badanie dermatologiczne, testy alergologiczne (testy płatkowe, testy otwarte, testy z materiałami własnymi, fototesty).

    Rozpoznanie: Udowodnienie trafności dodatnich wyników testów płatkowych oraz wykazanie związku z wykonywaną pracą.

  2. Kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia

    Synonimy: wyprysk kontaktowy z podrażnienia, dermatoza ze zużycia, toksyczne zapalenie skóry

    Definicja: miejscowa nieimmunologiczna reakcja zapalna lub ograniczone uszkodzenie skóry spowodowane jednorazową lub powtarzającą się ekspozycją na substancje chemiczne lub bodźce fizyczne.

    Występowanie: 20-30% kontaktowego zapalenia skóry pochodzenia zawodowego

    Częstość występowania w zależności od płci: częściej chorują kobiety

    Patomechanizm: stan zapalny skóry spowodowany uszkodzeniem bariery naskórkowej, indukcją cytokin i metabolitów kwasu arachidonowego, wytwarzaniem wolnych rodników tlenowych, napływem komórek stanu zapalnego.

    Podział:

    Ostre – powstaje w efekcie ekspozycji, zazwyczaj jednorazowej na silne środki drażniące. Cechuje się obecnością rumienia, pęcherzyków, pęcherzy, nadżerek, niekiedy martwicy i owrzodzeń.

    Przewlekłe – spowodowane wielokrotnym działaniem słabych związków drażniących. Typowe objawy to rumień, złuszczanie, rozpadliny, nadżerki, rogowacenia, suchość, zliszajowacenie.

    Przyczyny: drażniące działanie czynników chemicznych (silne podrażniacie – kwasy, zasady, związki chemiczne o silnych właściwościach utleniających i redukujących, słabe podrażniacie – woda, mydła, detergenty, oleje, chłodziwa, rozpuszczalniki organiczne, utleniacze i związki redukujące, substancje pochodzenia roślinnego i zwierzęcego ).

    Diagnostyka: badanie dermatologiczne, wykluczenie czynników alergizujących, próby ekspozycji i eliminacji czynnika drażniącego.

    Rozpoznanie:

    Kliniczne rozpoznanie kontaktowego zapalenia skóry, wykluczenie alergii kontaktowej, potwierdzenie zawodowego narażenia na czynniki drażniące, stwierdzenie związku przyczynowego między zmianami skórnymi a narażeniem zawodowym (dodatnia próba ekspozycji i eliminacji).

  3. Trądzik olejowy, smarowy lub chlorowy o rozległym charakterze

    Definicja: trądzik zawodowy to zmiany skórne o charakterze zaskórników, grudek, krostek, zapalenia mieszków włosowych, blizenek lub torbieli, powstałe w wyniku narażenia na różne czynniki chemiczne a niekiedy również fizyczne i mechaniczne w miejscu pracy. 

    Trądzik olejowy i smarowy: powstają w następstwie kontaktu z olejami mineralnymi, stosowanymi jako oleje przemysłowe, smary, środki przeciwkorozyjne, ciecze chłodzące, separatory w przemyśle ceramicznym i budownictwie.

    Patomechanizm: długotrwałe działanie olejów na skórę powoduje nadmierne rogowacenie ujść mieszków włosowych i zastój łoju, prowadząc do powstawania zaskórników, grudek, krost, a zwłaszcza licznych ognisk zapalenia mieszków włosowych.

    Zazwyczaj zmiany skórne powstają w miejscach przylegania i tarcia zabrudzonej odzieży (skóra ramion, barków, pośladków, ud, podbrzusza, klatki piersiowej, pleców).

    Trądzik chlorowy: powodują chlorowcopochodne węglowodorów aromatycznych.

    Typowe wykwity to zaskórniki i torbiele barwy słomkowożółtej, umiejscowione na twarzy (okolica skroni, policzków, czoła), za uszami, na skórze narządów płciowych, w okolicy pach, klatki piersiowej, pleców, barków i ramion.

  4. Drożdżakowe zapalenie skóry rąk u osób pracujących w warunkach sprzyjających rozwojowi drożdżaków chorobotwórczych

    Definicja: infekcje drożdżakowe o etiologii zawodowej dotyczą skóry rąk lub paznokci. Drożdżyca skóry to zmiany rumieniowe lub rumieniowo-wysiękowe z maceracją i pęknięciami skóry w przestrzeniach międzypalcowych rąk (najczęściej III przestrzeń międzypalcowa) oraz w okolicach skóry pod biżuterią. Drożdżyca paznokci rozpoczyna się zapaleniem wału paznokciowego, następnie zmianami płytki paznokciowej.

    Etiopatomechanizm: infekcje drożdżakowe, zwłaszcza Candida albicans.

    Maceracja skóry u osób pracujących w mokrym środowisku, a także wysoka zawartość cukru w środowisku pracy, sprzyjają rozwojowi zakażenia (cukiernicy, piekarze, pracownicy gastronomi, pracownicy przetwórstwa owocowego, pracownicy ochrony zdrowia, personel sprzątający, praczki).

    Diagnostyka: typowy obraz kliniczny, badanie mikologiczne.

  5. Grzybice skóry u osób stykających się z materiałem biologicznym pochodzącym od zwierząt

    Definicja: grzybice zawodowe mogą dotyczyć skóry gładkiej, skóry owłosionej głowy i paznokci. Wywołane są przez grzyby chorobotwórcze, pochodzenia zwierzęcego (rolnicy, hodowcy zwierząt, weterynarze, pracownicy sklepów zoologicznych, pracownicy przemysłu mięsnego, rybacy, garbarze, pracownicy laboratoriów i zwierzętarni).

    Grzybica skóry gładkiej cechuje się obecnością ognisk kształtu okrągłego lub obrączkowatego z nasilonym odczynem zapalnym, umiejscowionych na skórze odsłoniętej (ręce, rzadziej twarz, szyja i dekolt), narażonej na kontakt z materiałem odzwierzęcym.

    Grzybica skóry owłosionej to zapalne sączące guzy, z treścią ropną pochodzącą z ujść mieszków włosowych, zasychającą w strupy. W obrębie ognisk dochodzi do wypadania włosów.

    Grzybica paznokci charakteryzuje się zmianą zabarwienia płytek paznokciowych, pogrubieniem, łamliwością i pobruzdowaniem powierzchni.

    Etiologia: Dermatofity zoofilne, zwłaszcza Microsporum canis, Trichophyton mentagrophytes, Trichophyton verrucosum i Trichophyton equinum.

    Diagnostyka: obraz kliniczny oraz potwierdzenie mikologiczne występowania tego samego gatunku grzyba chorobotwórczego u człowieka i zwierzęcia (lub w materiale odzwierzęcym). 

  6. Pokrzywka kontaktowa

    Definicja: rozwój bąbli pokrzywkowych w krótkim czasie po ekspozycji skóry z czynnikiem wywołującym, w warunkach zawodowych.

    Pokrzywka kontaktowa nieimmunologiczna.

    Patomechanizm: pokrzywka niezależna od przeciwciał IgE; bezpośrednia degranulacja komórek tucznych.

    Wykwity skórne ograniczone do miejsca kontaktu, występują u wielu narażonych już przy pierwszej styczności z niektórymi roślinami (pokrzywa, wodorosty), zwierzętami (zwierzęta morskie, meduzy, skorupiaki, ukwiały, ryby, gąsienice, stawonogi) lub substancjami pochodnymi.

    Diagnostyka: wywiad, test otwarty z ewentualnym czynnikiem przyczynowym.

    Pokrzywka immunologiczna

    Patomechanizm: pokrzywka IgE-zależna, związana z reakcją nadwrażliwości typu I.

    Czynniki wywołujące: białka pochodzenia roślinnego (pracownicy przetwórstwa żywności, kucharze, piekarze, ogrodnicy, rolnicy, hodowcy kwiatów, kwiaciarki), lateks (pracownicy służby zdrowia, personel sprzątający, pracownicy przemysłu gumowego), białka pochodzenia zwierzęcego (weterynarze, rzeźnicy, hodowcy zwierząt, pracownicy przetwórstwa żywności), zboża i produkty zbożowe (piekarze, młynarze, cukiernicy), enzymy (pracownicy przemysłu spożywczego, chemicznego, farmaceutycznego).

    Wykwity bąblowe występują u nielicznych osób. Brak zmian przy pierwszym kontakcie. Możliwe jest rozprzestrzenienie się wykwitów poza miejsce kontaktu.

    Diagnostyka: testy otwarte z potencjalnymi czynnikami wywołującymi, punktowe testy skórne, testy płatkowe, oznaczanie antygenowo swoistych przeciwciał IgE w surowicy.

  7. Fotodematozy zawodowe

    Definicja: Fotodermatozy to zmiany zapalne skóry będące wynikiem skojarzonego działania światła, zwłaszcza UVA i zewnątrzpochodnych  zawodowych czynników światłouczulających.

    Fototoksyczne zapalenie skóry przypomina oparzenie słoneczne. Typowe objawy to rumień i pęcherze, ustępujące z pozostawieniem pozapalnych przebarwień. Reakcja fototoksyczna może wystąpić u każdej osoby, nie wymaga wcześniejszego narażenia (rolnicy, farmerzy, ogrodnicy, kwiaciarki, pracownicy budowy dróg, pracownicy kolei, pracownicy przemysłu farmaceutycznego).

    Patomechanizm: pobór energii promieniowania przez substancję egzogenną obecną w skórze lub na jej powierzchni z uwolnieniem wolnych rodników i aktywnych cząstek tlenu, które powodują toksyczne uszkodzenie komórek naskórka.

    Czynniki fototoksyczne: rośliny (furokumaryny), produkty smołowcowe, leki (fenotiazyny, tetracykliny, niesteroidowe leki przeciwzapalne), barwniki  (antrachinon, eozyna), substancje zapachowe (olejek bergamotki).

    Fotoalergiczne zapalenie skóry to kontaktowe zapalenie wywołane światłem i zewnątrzpochodną substancją działającą miejscowo na skórę (rolnicy, sadownicy, leśnicy, weterynarze).

    Patomechanizm: pod wpływem promieniowania UV dochodzi do modyfikacji związku znajdującego się w skórze i jego przemiany w nowy hapten przy ponownym kontakcie z czynnikiem uczulającym i światłem dochodzi do rozwoju reakcji alergicznej typu późnego.

    Czynniki fotoalergiczne: leki (niesteroidowe leki przeciwzapalne, tiazydy, fenotiazydy, chloropromazyna, sulfonamidy), filtry słoneczne i środki konserwujące (kwas paraaminobenzoesowy i pochodne, cynamoniany), środki odkażające (chlorowcopochodne salicylanidów, heksachlorofen, bitional, triklosan, fentichlor), substancje zapachowe (piżmo ambretowe, aldehyd cynamonowy, olejek sandałowy, 6-metylokumaryna), pestycydy i środki owadobójcze.

    Diagnostyka: fototesty