SharePoint

Przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy

Data ostatniej modyfikacji: 2015-12-16 14:47 autor ostatniej modyfikacji: Bartłomiej Benc

Przewlekłe choroby układu ruchu spowodowane sposobem wykonywania pracy są wymienione w punkcie 19. wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Należą do nich:

  • przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki,
  • przewlekłe zapalenie kaletki maziowej,
  • przewlekłe uszkodzenie łąkotki u osób wykonujących pracę w pozycji klęczącej lub kucznej,
  • przewlekłe zapalenie okołostawowe barku,
  • przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej,
  • zmęczeniowe złamanie kości.

Przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki

Zmiany zapalne mogą występować w obrębie ścięgna i pochewki mięśni zginaczy palców rąk, zginaczy nadgarstka, zginaczy mięśnia piszczelowego i prostowników palców stóp. Przykłady chorób zaliczanych do tej grupy schorzeń to zespół de Quervaina i zakleszczające zapalenie ścięgna – palec trzaskający.

Zespół de Quervaina (tendovaginitis stenosans musculi abductoris pollicis longi et extensoris pollicis brevis) to zapalenie wspólnej pochewki ścięgna mięśni – długiego odwodziciela i krótkiego prostownika kciuka.

Przyczyną stanu zapalnego są czynności, którym towarzyszą powtarzalne ruchy, odwodzenie kciuka, łokciowe odchylenie nadgarstka i/lub pierścieniowe obejmowanie przedmiotów palcami I i II, czyli mocny chwyt, połączony z odchyleniem ręki (np. podczas pracy stolarzy). Przewlekłe drażnienie pochewki powoduje jej przekrwienie, obrzęk, a następnie włóknienie, prowadząc w efekcie do pogrubienia jej ścian i trwałego zwężenia światła. Główne objawy występujące w przebiegu schorzenia to:ból przy ruchach wyprostowania i odwodzenia kciuka,

  • wyczuwalne zgrubienia i nierówności w obrębie pochewki ścięgien objętych zapaleniem,
  • obrzęk skóry ponad ścięgnami prostownika krótkiego i odwodziciela kciuka,
  • utrudnione wykonywanie czynności chwytania.

Charakterystyczny dla tego schorzenia jest objaw Finkelsteina. Kciuk badanego układa się na jego dłoni, a następnie nad nim zamyka pozostałe palce w pięść. Podczas łokciowego odchylenia ręki pojawia się silny ból.

Zakleszczające zapalenie ścięgna – inaczej palec trzaskający (tendovaginitis stenosans)

  • to zapalenie, zwężenie i guzkowe pogrubienie ścięgna zginaczy: długiego kciuka i powierzchownego palców, z ograniczeniem ich poślizgu. Najczęściej choroba dotyczy palca serdecznego i małego.

Do najbardziej typowych objawów tej choroby zalicza się trudności ze zginaniem i następnie wyprostowaniem zgiętego palca, czemu towarzyszy charakterystyczne bolesne „przeskakiwanie". Często wyczuwalne jest zgrubienie w postaci guzka wyczuwalne nad przebiegiem zmienionego zapalnie ścięgna. Brak leczenia może prowadzić do trwałego przykurczu w obrębie chorego palca, a tym samym do upośledzenia funkcji chwytnej ręki. Czynności zwiększające ryzyko wystąpienia choroby to:

  • stemplowanie,
  • zszywanie (broszurowanie),
  • gra na instrumentach.

Przewlekłe zapalenie kaletek maziowych i przewlekłe uszkodzenie łąkotki

U osób pracujących w pozycji klęczącej (parkieciarzy, posadzkarzy, dekarzy) może się rozwinąć zapalenie kaletki maziowej przedrzepkowej.

Główne objawy to:

  • ból nasilający się podczas badania palpacyjnego,
  • poszerzenie i zniekształcenie obrysu stawu,
  • wyczuwalny chełboczący guz, który może ulec stwardnieniu, gdy proces zapalny się przewleka.

U tych samych pracowników, którzy często wykonują pracę w pozycji klęczącej lub w przysiadzie, ze zgiętym kolanem i jednoczesną rotacją zewnętrzną goleni, może dojść do uszkodzenia łąkotki stawu kolanowego. Najczęściej uszkodzeniu ulega łąkotka przyśrodkowa.

Objawy uszkodzenia łąkotki to:

  • uporczywy ból na wysokości szpary stawowej, nasilający się podczas badania,
  • obrzęk, wysięk, uczucie przeskakiwania w stawie klanowym,
  • brak pełnego zgięcia i/lub wyprostu w stawie,
  • „giving way" – uczucie „uciekania" kolana,
  • zanik mięśnia czworogłowego uda.

Przewlekłe zapalenie okołostawowe barku

W wyniku ciężkich prac fizycznych może dochodzić do przedwczesnego zużycia tkanek miękkich okolicy barku, na skutek zmian przeciążeniowo-zapalnych w strukturach obręczy barkowej, i wystąpienia tzw. zespołu bolesnego barku (ZBB). Dolegliwości najczęściej są spowodowane uszkodzeniem mięśnia nadgrzebieniowego, który łączy górną część łopatki z bliższym końcem kości ramiennej. Pacjent odczuwa wtedy ból i/lub dyskomfort, szczególnie podczas odwodzenia kończyny górnej. Może również wystąpić zapalenie kaletki maziowej, powodując ból, który pojawia się po przeciążeniu podczas ruchu podnoszenia i rotacji wewnętrznej kończyny górnej.

Kolejną przyczyną ZBB może być uszkodzenie mięśni pasa rotatorów i/lub ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia. Do przerwania ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego często dochodzi podczas ręcznego podnoszenia ciężkich obiektów. W tym przypadku oprócz widocznego zniekształcenia ramienia występuje stały ból, który w nocy nie pozwala choremu spać na chorym barku oraz uniemożliwia wykonywanie ruchu podnoszenia i rotacji kończyny górnej.

Zapalenie nadkłykcia kości ramiennej

Stan zapalny może występować w okolicy nadkłykcia bocznego w wyniku przeciążenia przyczepów mięśni prostowników nadgarstka lub nadkłykcia przyśrodkowego w następstwie przeciążenia przyczepów mięśni zginaczy nadgarstka.

Entezopatia nadkłykcia bocznego kości ramiennej, tzw. łokieć tenisisty (epicondylitislateralis humeri), jest spowodowana zmianami w obrębie przyczepu mięśnia prostownika krótkiego nadgarstka do kości nadkłykcia bocznego kości ramiennej. Przyczyną dolegliwości są zmiany o charakterze degeneracyjnym i nieprawidłowe ukrwienie okolicy przyczepu, spowodowane przewlekłymi przeciążeniami i kumulacją mikrourazów.

Zawody, w których istnieje ryzyko wystąpienia zapalenia nadkłykcia kości ramiennej, to:

  • stomatolodzy,
  • protetycy,
  • szlifierze,
  • praczki.

Wielokrotne powtarzanie ruchów prostowania i rotacji powoduje zwiększone obciążenie mięśni i ich przyczepów. Szczególnie obciążające w tym przypadku są czynności związane z wkręcaniem śrubokrętem z silnym zaciskiem ręki. Zwiększone ryzyko wystąpienia „łokcia tenisisty" zaobserwowano także u palaczy tytoniu. Objawy to przede wszystkim ból stały, tępy, w okolicy nadkłykcia, nasilający się podczas badania palpacyjnego, ruchów odwracania i nawracania, prostowania w stawie łokciowym przy nadgarstku zgiętym grzbietowo. Spontaniczne wyzdrowienie obserwuje się u 80–90% chorych.

„Łokieć golfisty" to zapalenie przyczepów ścięgien mięśni zginaczy nadgarstka (zginacza promieniowego nadgarstka lub mięśnia nawrotnego obłego) do nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej. W populacji generalnej występuje częściej u mężczyzn niż kobiet. Zapalenie jest efektem przeciążenia powstałego wskutek powtarzalnych ruchów nadgarstka wbrew oporowi (np. szlifierze). W obrazie klinicznym występują dolegliwości bólowe podczas zginania nadgarstka oraz pronacji przedramienia. Charakterystyczne jest zgłaszanie przez pacjenta bólu podczas zginania dłoniowego nadgarstka z oporem oraz np. podczas witania się poprzez uściśnięcie dłoni.

Zmęczeniowe złamanie kości

Zmęczeniowe złamanie kości, zwane też przeciążeniowym lub powolnym, jest skutkiem powtarzających się nadmiernych obciążeń układu ruchu, najczęściej kończyn dolnych. Zmęczeniowe złamania zwykle występują w trzonach II i III kości śródstopia, jak również kości piętowej i piszczelowej. W wywiadzie chorobowym brak informacji o wystąpieniu urazu. Do złamań dochodzi w wyniku pracy w niefizjologicznej, wymuszonej pozycji ciała lub długotrwałego, powtarzającego się ucisku na daną okolicę układu ruchu. Badaniem stwierdza się obrzęk i ból przy ucisku z ograniczeniem ruchomości. Cechą charakterystyczną jest widoczna w badaniu radiologicznym obecność nowej tkanki kostnej w miejscu szczeliny złamania.