SharePoint

Zespół wibracyjny

Data ostatniej modyfikacji: 2015-11-25 21:00 autor ostatniej modyfikacji: Konto systemowe

Definicja: Choroba wibracyjna jest zespołem trwałych, nieodwracalnych zmian chorobowych związanych z długotrwałym narażeniem człowieka na drgania mechaniczne. Charakter tych zmian zależy od rodzaju drgań, na które jest eksponowany człowiek, a ryzyko wystąpienia zaburzeń w organizmie jest tym większe, im dłuższy jest czas ekspozycji na drgania i im większa jest ich amplituda.

Patogeneza: Drgania mechaniczne (wibracje) są zjawiskiem fizycznym charakteryzującym się rozprzestrzenianiem się  niskoczęstotliwościowych drgań akustycznych w ośrodkach stałych i przekazywaniu ich do organizmu człowieka przez określoną część jego ciała będącą w bezpośrednim kontakcie z drgającym ośrodkiem. Drgania te przenoszone z układów drgających do organizmu człowieka mogą negatywnie oddziaływać głównie w miejscu kontaktu organizmu ze źródłem drgań lub mogą mieć wpływ na cały organizm.

Źródła drgań:

Drgania miejscowe:

  • ręczne narzędzia drgające o napędzie pneumatycznym, hydraulicznym, spalinowym lub elektrycznym takie jak młotki pneumatyczne, ubijaki mas formierskich i betonu, nitowniki, wiertarki udarowe, szlifierki, piły łańcuchowe;
  • przedmioty trzymane w rękach poddawane obróbce na urządzeniach stacjonarnych (w procesach szlifowania, gładzenia, polerowania);
  • dźwignie sterujące maszyn i pojazdów, obsługiwane ręcznie.

Drgania o działaniu ogólnym:

  • podłogi, podesty, pomosty w halach produkcyjnych i innych pomieszczeniach, na których zlokalizowane są stanowiska pracy;
  • platformy;

Podział:

W zależności od rodzaju drgań wyodrębnione zostały dwa zespoły kliniczne:

  • zespół wibracyjny wywołany ogólnym działaniem drgań mechanicznych;
  • zespół wibracyjny wywołany miejscowym działanie drgań mechanicznych.

Obraz kliniczny:

Zespół wibracyjny wywołany ogólnym działaniem drgań mechanicznych

Narażenie na drgania ogólne dotyczy przede wszystkim pilotów, kierowców autobusów, samochodów ciężarowych, maszynistów lokomotyw, ładowarek, kombajnów oraz maszyn rolniczych, operatorów ciężkiego sprzętu, pracowników obsługujących kafary, młoty kuzienne, podbijarki torów.

Negatywne skutki zawodowej ekspozycji na drgania o oddziaływaniu ogólnym dotyczą zwłaszcza:

  • układu kostnego;
  • narządów wewnętrznych.

Zespół wibracyjny wywołany miejscowym działaniem drgań mechanicznych

Na drgania mechaniczne oddziałujące na organizm człowieka przez kończyny górne narażeni są głównie operatorzy wszelkiego rodzaju ręcznych narzędzi wibracyjnych stosowanych powszechnie w przemyśle maszynowym, hutniczym, stoczniowym, przetwórczym, a także w leśnictwie, rolnictwie, kamieniarstwie, górnictwie i budownictwie.

Narażenie na drgania mechaniczne przenoszone do organizmu przez kończyny górne wywołuje głównie zaburzenia naczyniowe i obwodowe neuropatie czuciowe, rzadziej zmiany kostne bądź kostno-stawowe w obrębie kończyn górnych. W związku z tym wyróżnia się następujące postacie choroby:

  • naczyniowo-nerwową;
  • kostno-stawową;
  • mieszaną: naczyniowo-nerwową i kostno-stawową.

W postaci naczyniowo-nerwowej zmiany chorobowe wywołane przez drgania mechaniczne charakteryzują się angiopatią lub angioneuropatią kończyn górnych. Rozwijają się wolno, przez wiele lat, co pozwala na wyodrębnienie trzech okresów:

  • okres zwiastunów;
  • okres zmian wczesnych;
  • okres zmian zaawansowanych.

W diagnostyce postaci naczyniowo-nerwowej poza charakterystycznym wywiadem chorobowym i zawodowym ważne miejsce zajmują badania pomocnicze. W celu oceny zaburzeń naczyniowych należy wykonać:

  1. próbę białej plamy
  2. próbę Pala
  3. próbę oziębiania rąk połączoną z czynnościową próbą termiczną
  4. próbę uciskowa
  5. kapilaroskopia włośniczek wałów paznokciowych
  6. inne: badanie pletyzmograficzne, izotopowy test włośniczkowy, termografia.

W celu oceny układu nerwowego należy wykonać:

  1. palestezjometrię.
  2. badanie elektroneuromiograficzne

Postać kostno-stawowa

Objawy kliniczne charakteryzują się występowaniem umiarkowanych bólów stawów, spoczynkowych, najczęściej nocnych. Okresowo pojawiają się obrzęki zajętych stawów oraz ograniczenie ich ruchomości. Występować mogą przewlekłe złamania kości śródstopia, martwica jałowa stawu kolanowego, przewlekłe lub ostre załamanie kości łódeczkowatej, martwica jałowa kości księżycowatej (choroba Kienböcka), zmiany w stawie łokciowym (charakterystyczny objaw trzeszczenia śniegu) oraz dolegliwości ze strony stawów obręczy barkowych.

Do charakterystycznych zmian radiologicznych należą: torbiele, martwice, przewlekłe złamania, endostozy, zmiany zwyrodnieniowo-zniekształcajace. Mogą im towarzyszyć nawarstwienia okostnowe, zwapnienia śródstawowe, zwapnienia i skostnienia przyczepów torebek stawowych, przyczepów ścięgien mięśniowych i więzadeł stawowych oraz zwapnienia okołostawowe.

W diagnostyce postaci kostno-stawowej zespołu wibracyjnego pozostają klasyczne zdjęcia rentgenowskie. Pomocne mogą być inne techniki obrazowania, jak rezonans magnetyczny (MR) w ocenie struktur stawowych, chrząstki stawowej, aparatu więzadłowego, łąkotek, a także kości.